Deze blog komt voort uit de tweede aflevering van onze Mominti Podcast. Het volledige interview is te beluisteren op Spotify onder 'Mominti Podcast'.
In de Mominti Podcast ga ik in gesprek met experts over alles rondom borstvoeding. Wat je kunt verwachten wanneer je borstvoeding gaat geven, waarom het soms even niet lukt, wat je kunt doen wanneer het even niet lukt, de toeschietreflex, overproductie, lekkende borsten, premature kindjes en nog veel meer.
In dit interview sprak ik met Saskia, mama van twee kinderen, lactatiekundige met haar eigen praktijk, van waaruit ze ouders begeleidt in hun borstvoedingsreis en diverse cursussen aanbiedt. Daarnaast is ze werkzaam in het ziekenhuis als neonatologieverpleegkundige, waar ze intensieve zorg verleent aan zieke en premature kindjes. Vandaag gaan we het met haar hebben over de combinatie van deze twee: borstvoeding in bijzondere situaties.
Saskia, kun je kort wat vertellen over jezelf en hoe je deze twee vakgebieden bent gaan combineren?
Ik ben Saskia, lactatiekundige, kinderverpleegkundige en neonatologieverpleegkundige. Ik heb eigenlijk altijd gewerkt met zieke kinderen, ook op een brandwondencentrum. Daar zag ik dat kinderen die verbrand waren veel sneller genazen wanneer ze moedermelk dronken. Dat is mijn motivatie geweest om lactatiekundige te worden. Het mooiste vind ik om de kindjes met een uitdaging toch volledig aan de borst te laten drinken.
Jij begeleidt vaak ouders met een wat uitdagendere start. Wat zijn veelvoorkomende situaties waarin borstvoeding niet vanzelfsprekend is?
Vooral bij kleine kindjes, onder de 35 à 36 weken. Die kindjes komen vaak over van de NICU-afdeling. Ze hebben vaak al veel sondevoeding gekregen, dus ze moeten echt nog leren om aan de borst te drinken. Stap voor stap, heel rustig opbouwend. Soms gaan ouders ook nog met een sonde naar huis en wordt het thuis verder afgebouwd richting volledige borstvoeding.
Waarom wordt er in deze gevallen begonnen met sondevoeding?
Kleine kindjes hebben vaak nog moeite met de combinatie van zuigen, ademhalen en slikken. Ze gaan vaak zuigen en slikken en vergeten dan adem te halen. Die coördinatie is er nog niet. Dan verslikken ze zich en dat is niet fijn om mee te maken. Met een sonde (een slangetje via de neus naar de maag) kunnen we de melk toch geven. Als het kindje eraan toe is, kan het aan de borst.
En de sondevoeding, kan dat ook met moedermelk?
Ja, zeker kan dat! Moeders gaan dan kolven, vaak eerst met de hand. Elke 2 à 3 uur. Het gaat dan nog niet om grote hoeveelheden. Een baby op de IC krijgt bijvoorbeeld een keer of 12 zo'n 1 à 2 ml per keer via de sonde naar binnen. Juist die hele kleine kindjes hebben heel veel baat bij moedermelk. We hebben ook kolven in het ziekenhuis wanneer er eenmaal overgestapt wordt op een kolf.
Hoe lang duurt dit meestal? Wanneer mag een kindje zelf naar de borst?
Kindjes gaan al één à twee keer per dag buidelen, dus huid-op-huidcontact met de moeder. Vanuit daar zie je soms dat kindjes al een beetje gaan kruipen (of zelfs springen) richting de borst. Als dat gebeurt, gaan we meteen kijken of ze al een beetje kunnen likken en happen aan de borst. Dat wordt steeds meer uitgebreid, tot ze echt kunnen drinken en slikken. We wegen de kindjes ook dagelijks om te kijken of ze goed blijven groeien. Zo wordt het slangetje steeds minder en direct aan de borst steeds meer. En dan mogen ouders vaak met een sonde naar huis, met regelmatig contact met een specialist om rustig te kijken wanneer de sonde eruit gehaald mag worden.
Zijn er nog dingen waar je extra rekening mee moet houden als je direct begint met kolven in plaats van aanleggen? Komt de borstvoeding dan anders op gang?
Ja, de hersenen weten heel goed dat er geen kindje aan de borst ligt, maar een apparaatje. Daardoor wordt er vaak toch minder melk aangemaakt. Het is heel belangrijk dat je de juiste maat kolfschild gebruikt. Bij een te groot kolfschild wordt de tepel te veel naar binnen getrokken, waardoor er juist minder melk komt. Dus altijd even opmeten. Een nachtje doorslapen zonder je kindje raad ik ook niet aan, want dat belemmert echt je productie. Zes uur lang niet kolven is ook zes uur lang geen stimulatie. Dat helpt niet om de productie op gang te krijgen. Vervolgens werk ik er graag met de moeder naartoe om zo'n 700 à 800 ml per 24 uur te kolven. Dat krijgt de baby helemaal nog niet op, maar daar wil je wel al naartoe werken, voor wanneer je kindje daar wel aan toe is. Overproductie ben ik nooit zo bang voor.
We hebben ook een ingestuurde vraag van een moeder, die hier meteen mooi bij aansluit: wat kan ik het beste doen wanneer mijn borstvoeding na een keizersnede niet meteen op gang komt?
Ook dan veel huid-op-huidcontact voor het stimuleren van de hormonen en reflexen. Wil de baby niet drinken, start dan wel op tijd met kolven. Dit kan met de hand, zolang die borst maar gestimuleerd wordt.
Hoe werkt dat eigenlijk, kolven met de hand?
Je pakt niet de tepel. Je maakt van je duim en wijsvinger de letter C en plaatst die achter je tepelhof. Daar voel je allemaal hobbels, dat is je borstklierweefsel. Dat ga je wat masseren. Daarna knijp je zachtjes van achter naar voren, maar niet over je tepel. Het is een beetje zoeken en oefenen. Daarom kan het fijn zijn om dit alvast een keer te oefenen tijdens je zwangerschap.
Stel, ik weet tijdens mijn zwangerschap al dat mijn kindje na de bevalling extra zorg nodig zal hebben. Wat kan ik dan tijdens mijn zwangerschap al doen qua voorbereiding?
Een online cursus en een gesprek met een lactatiekundige zijn dan zeker fijn. Vooral een lactatiekundige met kennis en ervaring met prematuren, want dat heeft niet iedereen. Je kunt ook een keer gaan meekijken op de afdeling waar je straks terecht gaat komen.
Is er nog een moeder, of een situatie, die je de afgelopen zeven jaar extra is bijgebleven?
Ja, ik heb een moeder begeleid die bij 25 à 26 weken was bevallen van een tweeling en heel graag borstvoeding wilde geven. Die heb ik heel intensief begeleid vanuit het ziekenhuis. Zij heeft uiteindelijk twee jaar lang borstvoeding gegeven aan die kinderen. Dat was onwijs leuk. Ondanks alle ontmoedigende woorden die ze ontving vanuit haar omgeving, over hoe zwaar het allemaal voor haar moest zijn.
Hoe pak je dat eigenlijk aan, het voeden van een tweeling?
Bij een kleine tweeling start je met één voor één. De ene baby aan de borst, de ander tegelijkertijd sondevoeding. En dan om en om. Pas als het helemaal makkelijk en goed gaat en de kindjes goed kunnen aanhappen, kun je ze tegelijk aanleggen. Als de productie wat minder gaat, is het handig om de kindjes één voor één de borst te geven, zodat je tijdens het voeden de borst ook zelf wat kunt stimuleren. Dat is lastig als je twee kindjes aan je borsten hebt liggen.
Als je na verloop van tijd de fles wilt introduceren, hoe kun je dit het beste opstarten?
Met een baby die op tijd geboren is, kun je het beste rond de 4 tot 6 weken starten met de fles, mits de borstvoeding goed gaat. Het kindje heeft een hele andere drinktechniek nodig aan de borst dan bij de fles. Geef de fles ook via het neusje aan, zodat het kindje een flinke hap om de speen neemt. Bied de fles horizontaal aan, zodat het kindje echt moet zuigen. Houd het flesje niet gekanteld, dan krijgt de baby veel te veel melk binnen. Laat de baby zelf de controle houden over de hoeveelheid melk die uit de fles komt. Anders worden kindjes misschien te lui aan de borst. Houd een kindje daarom idealiter wat rechterop of op de zij liggend.
Moet een baby altijd boeren na het drinken?
Bij de fles wel, aan de borst eigenlijk niet. Tenzij een kindje drinkt met een tepelhoedje. Dit gebruiken we vooral veel bij te vroeg geboren kindjes, omdat die nog niet zo veel zuigkracht hebben. Het tepelhoedje moet wel echt goed vacuüm gezogen worden op de tepel, omdat de baby de melk er anders niet goed uit krijgt. Dus let goed op of een kindje ook slikt.
Is er tot slot nog iets wat je wilt meegeven aan mama's?
Geef nooit op! Er wordt soms zo positief gesproken over kunstvoeding, dat moeders soms te snel opgeven. Ik heb wel eens een moeder geholpen die drie maanden was gestopt en daar spijt van kreeg. Die heb ik toen geholpen om alles weer op gang te krijgen en zij heeft vervolgens twee jaar lang gekolfd. Drinken aan de borst was het kindje inmiddels helemaal verleerd, maar door middel van kolven heeft ze haar kindje toch moedermelk kunnen geven. Dus geef het niet te snel op! Ook niet als je omgeving dat zegt.
Wauw, dus zelfs als het een tijdje heeft stilgelegen, kan het wellicht opnieuw opgestart worden?
Ja, zeker! Ik heb ook lesbische stellen geholpen, waarbij de moeder die niet zwanger was uiteindelijk borstvoeding is gaan geven. Dat kan ook!
Dank je wel, Saskia. Hoe kunnen mensen jou het beste vinden?
Ik zit in Helmond, deel heel af en toe wat op Instagram, maar ik heb ook online cursussen, praktijkruimtes en doe huisbezoeken.
Je vindt Saskia op instagram onder 'lactatiekundige_saskia' en bereikt haar via de mail op info@lactatiekundigesaskia.nl
Beluister het volledige interview met Saskia hier.
0 comments