Nog voordat je "echte" moedermelk op gang komt, maakt je lichaam al iets heel bijzonders aan: colostrum. Misschien heb je er al eens over gehoord als het vloeibare goud. En dat is niet voor niets.
Deze eerste moedermelk zit boordevol voedingsstoffen en beschermende antistoffen die precies zijn afgestemd op wat jouw baby direct na de geboorte nodig heeft.
Maar wat is colostrum precies? Wanneer wordt het aangemaakt? Kun je het al tijdens de zwangerschap opvangen? En is dat eigenlijk verstandig?
In deze blog beantwoorden we een aantal veelgestelde vragen.
Wat is colostrum?
Colostrum is de allereerste melk die je borsten produceren. Het is dikker en geler dan de moedermelk die later volgt en wordt daarom ook wel het vloeibare goud genoemd.
Hoewel je er maar kleine hoeveelheden van maakt, bevat colostrum een uitzonderlijk hoge concentratie:
- antistoffen (vooral IgA)
- afweercellen
- eiwitten
- vitaminen
- mineralen
- groeifactoren
Juist doordat een pasgeboren baby nog een heel klein maagje heeft, zijn die kleine hoeveelheden precies voldoende.
Waarom is colostrum zo bijzonder?
Colostrum is veel meer dan voeding alleen.
Het helpt onder andere bij:
- de opbouw van het afweersysteem;
- de bescherming van de darmwand;
- het afvoeren van meconium (de eerste ontlasting);
- het verkleinen van de kans op geelzucht;
- het ondersteunen van een gezonde darmflora.
Het is eigenlijk de eerste "bescherming" die je jouw baby meegeeft.
Wanneer begint je lichaam colostrum te maken?
Veel vrouwen denken dat melk pas na de bevalling wordt aangemaakt. Dat klopt niet helemaal.
Je lichaam begint vaak vanaf ongeveer 16 tot 22 weken zwangerschap al met het produceren van colostrum.
Sommige vrouwen merken dit doordat ze af en toe een paar druppeltjes verliezen. Anderen merken helemaal niets.
Beide situaties zijn volledig normaal.
Geen colostrum zien betekent niet dat je straks onvoldoende melk zult hebben.
Hoe ziet colostrum eruit?
Colostrum kan per vrouw verschillen.
Vaak is het:
- goudgeel of donkergeel;
- soms transparant;
- soms juist wat romig;
- dikker en plakkeriger dan rijpe moedermelk.
De kleur zegt niets over de kwaliteit.
Hoeveel colostrum maakt je lichaam aan?
Niet veel, en dat is precies de bedoeling.
Een pasgeborene heeft de eerste dag een maagje ter grootte van ongeveer een kers. Daardoor zijn enkele milliliters per voeding vaak al voldoende.
De natuur heeft dit perfect op elkaar afgestemd.
Kun je colostrum al tijdens de zwangerschap opvangen?
Ja, sommige vrouwen kiezen ervoor om in de laatste weken van de zwangerschap voorzichtig colostrum met de hand af te kolven en in te vriezen.
Dit wordt ook wel antenataal colostrum verzamelen genoemd.
Dit gebeurt meestal niet met een elektrische kolf, maar door handmatig kleine druppeltjes op te vangen in een steriel spuitje.
Dit kan bijvoorbeeld prettig zijn wanneer:
- je zwangerschapsdiabetes hebt;
- verwacht wordt dat je baby extra ondersteuning nodig heeft;
- er een geplande keizersnede plaatsvindt;
- je eerder problemen hebt gehad met de melkproductie.
Voor de meeste zwangeren is het echter niet noodzakelijk.
Als ik colostrum vóór de bevalling opvang, blijft er dan niet minder over voor mijn baby?
Nee, daar hoef je je in de meeste gevallen geen zorgen over te maken.
Colostrum wordt continu opnieuw aangemaakt. De kleine hoeveelheid die je vóór de bevalling opvangt, raakt dus niet "op". Net als later tijdens de borstvoeding reageert je lichaam op stimulatie door opnieuw melk aan te maken.
Sterker nog, sommige onderzoeken suggereren dat het voorzichtig handmatig afkolven van colostrum je juist kan helpen om vertrouwd te raken met je borsten en het handmatig afkolven, wat na de bevalling van pas kan komen als je baby bijvoorbeeld nog niet goed aan de borst drinkt.
Wel geldt dat antenataal colostrum verzamelen niet voor iedere zwangere geschikt is. Heb je een verhoogd risico op een vroeggeboorte of heeft je zorgverlener het afgeraden, begin hier dan niet mee.
Wanneer kun je beter géén colostrum afkolven?
Hoewel handmatig colostrum verzamelen voor veel vrouwen veilig is, wordt het niet voor iedereen geadviseerd.
Overleg altijd eerst met je verloskundige, gynaecoloog of lactatiekundige als:
- je een verhoogd risico hebt op een vroeggeboorte;
- je bloedverlies hebt;
- je baarmoederhals verkort is;
- je vroegtijdige weeën hebt;
- je zorgverlener het afraadt.
Stimulatie van de tepels kan namelijk oxytocine vrijmaken, een hormoon dat ook baarmoedercontracties kan veroorzaken. Bij een normale zwangerschap is dit meestal geen probleem, maar bij een verhoogd risico op vroeggeboorte is voorzichtigheid belangrijk.
Hoe vang ik colostrum het beste op vóór de bevalling?
Wanneer je zorgverlener adviseert of goedkeurt om colostrum al tijdens de zwangerschap op te vangen, gebeurt dit meestal met de hand en niet met een elektrische kolf. Omdat het vaak om slechts enkele druppels tegelijk gaat, is handmatig afkolven meestal het meest effectief.
Je kunt de opgevangen colostrum vervolgens bewaren in een steriel opvangspuitje of -bakje. Schrijf altijd de datum en het tijdstip op het spuitje en vries het zo snel mogelijk in. Ga je bevallen? Neem de ingevroren colostrum dan gekoeld mee naar het ziekenhuis, zodat deze beschikbaar is als dat nodig is.
Hoe bewaar je colostrum?
Wanneer je colostrum opvangt:
- gebruik dan steriele opvangspuitjes of -bakjes;
- voorzie ze van datum en tijd;
- vries ze zo snel mogelijk in;
- neem ze gekoeld mee naar het ziekenhuis wanneer je gaat bevallen.
Volg hierbij altijd de instructies van je zorgverlener of het ziekenhuis.
Wanneer verandert colostrum in 'gewone' moedermelk?
Na de bevalling blijft je baby eerst colostrum drinken.
Meestal komt tussen dag twee en vijf de rijpe moedermelk op gang.
Je borsten voelen dan vaak voller, warmer en zwaarder aan. Dit wordt ook wel het inkomen van de melk genoemd.
Kortom, colostrum is de eerste moedermelk die je lichaam al tijdens de zwangerschap aanmaakt. Ondanks de kleine hoeveelheden bevat het een indrukwekkende hoeveelheid beschermende stoffen die je baby helpen tijdens de eerste dagen na de geboorte.
Of je nu wel of geen druppeltjes ziet tijdens de zwangerschap: beide zijn normaal. En als je overweegt om colostrum al voor de bevalling op te vangen, bespreek dit dan altijd eerst met je verloskundige, gynaecoloog of lactatiekundige.
Meer leren over colostrum? Luister ook onze podcast aflevering met lactatiekundige Marieke.
0 comments